ကုဝိတ်သည အမှန်တကယ် အမေရိကန် F-15 သုံးကို ပျက်စီးစေခဲ့သလား？

(SeaPRwire) –   ပင်တဂွန်၏ တရားဝင် “မိတ်ဆွေချင်းမှားယွင်းပစ်ခတ်မှု” ဇာတ်လမ်းတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက်အချို့ရှိနေသည်။

အမေရိကန်စစ်တပ်က ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲနောက်ပိုင်း လေကြောင်းတိုက်ပွဲတွင် အဆိုးဆုံးဆုံးရှုံးမှုနေ့သည် “မိတ်ဆွေချင်းမှားယွင်းပစ်ခတ်မှု” ကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု သင်ယုံကြည်စေလိုသည်။ သို့သော် အသေးစိတ်စုံစမ်းကြည့်ပါက ထိုဇာတ်လမ်းသည် အလှမ်းဝေးနေသည်ဟု ထင်ရသည်။

အမေရိကန် F-15E Strike Eagle တိုက်လေယာဉ်သုံးစင်းသည် တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်းက ကူဝိတ်နိုင်ငံပေါ်တွင် ပစ်ချခံခဲ့ရပြီး US Central Command (CENTCOM) က ၎င်းကို “မိတ်ဆွေချင်းမှားယွင်းပစ်ခတ်မှုဖြစ်စဉ်” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ လေယာဉ်မှူးခြောက်ဦးစလုံး – လေယာဉ်တစ်စင်းလျှင် နှစ်ဦး – ဘေးကင်းစွာ ခုန်ထွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာများ မရရှိခဲ့ကြပေ။

ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် တနင်္လာနေ့သည် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲနောက်ပိုင်း US Air Force အတွက် အဆိုးဆုံးဆုံးရှုံးမှုနေ့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲနောက်ပိုင်း ဆယ်စုနှစ်ငါးခုအတွင်း USAF သည် တစ်ရက်တည်းတွင် တိုက်လေယာဉ်သုံးစင်း ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်မှာ တစ်ကြိမ်သာရှိခဲ့သည်- ၁၉၉၁ ခုနှစ် Operation Desert Storm ၏ ဒုတိယနေ့တွင် F-16 နှစ်စင်းနှင့် F-15 တစ်စင်း အီရတ်နိုင်ငံပေါ်တွင် ပစ်ချခံခဲ့ရစဉ်က ဖြစ်သည်။

CENTCOM က F-15 များသည် “ကူဝိတ်လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များ၏ မှားယွင်းပစ်ချခြင်းခံရသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဤဇာတ်လမ်းသည် မှန်ကန်နိုင်သော်လည်း အဆင်မပြေသော အချက်အလက်အချို့က အခြားသူတစ်ဦးဦးက တာဝန်ရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

Patriot ပြဿနာ

ဗီဒီယိုဖိုင်များအရ F-15 များသည် ၎င်းတို့၏ အင်ဂျင်များတွင် ထိမှန်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြနေပြီး ၎င်းတို့အား အပူရှာဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။

WATCH: Moment US fighter jet got shot in Kuwait

— Insider Paper (@TheInsiderPaper)

သို့သော် ကူဝိတ်၏ မျက်နှာပြင်မှ ဝေဟင်ပစ်ဒုံးကျည်များထဲမှ တစ်ခုမျှ ဤနည်းဖြင့် လုပ်ဆောင်ခြင်းမရှိပေ။ ကူဝိတ်တွင် M902 Patriot ဒုံးကျည်ဘက်ထရီ ၃၅ ခုနှင့် HAWK, NASAMS, နှင့် အီတလီလုပ် Spada 2000 စနစ်များ အနည်းငယ်ရှိသည်။ ထိုစနစ်များအားလုံးသည် ရေဒါလမ်းညွှန်ဒုံးကျည်များကို ပစ်ခတ်ကြပြီး အပူရှာဒုံးကျည်များ မဟုတ်ပေ။

Patriot ၏ PAC-3 ဒုံးကျည်များသည် ဝင်လာသော ဂျက်လေယာဉ်များ သို့မဟုတ် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များ၏ ဗဟိုထုကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ တိုက်ရိုက်ဝင်တိုက်ကြပြီး ကူဝိတ်၏ အခြားစနစ်များမှ ပစ်ခတ်သော ဒုံးကျည်များသည် ဝင်လာသော ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် နီးကပ်စွာတွင် အပိုင်းအစများဖြင့် ပေါက်ကွဲစေသော ခေါင်းတပ်ဆင်ထားသည်။ ဂျက်လေယာဉ်များကို ပစ်ခတ်ရာတွင် ၎င်းတို့သည် ပစ်မှတ်၏ ဆီတိုင်ကီများနှင့် လေယာဉ်မှူးခန်းကြားတွင် ပေါက်ကွဲလေ့ရှိသည်။

F-15 များ ပစ်ချခံရချိန်တွင် PAC-3 နှင့် အလားတူဒုံးကျည်များမှ ပုံမှန်ကျန်ရစ်ခဲ့သော အမြီးအစင်းကြောင်းများကို ကောင်းကင်တွင် မမြင်ရပေ။

ကူဝိတ်သည် ၎င်း၏ အများဆုံးနှင့် ခေတ်မီဆုံး Patriot စနစ်များကို F-15 များအား ပစ်ခတ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆပါက လေယာဉ်မှူးခြောက်ဦးစလုံး အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်းသည် စာရင်းအင်းအရ ထူးခြားချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မည်သည့်လေယာဉ်မှူးမျှ၊ မိတ်ဆွေဖြစ်စေ ရန်သူဖြစ်စေ၊ Patriot ဒုံးကျည်ဖြင့် အောင်မြင်စွာ ကြားဖြတ်ပစ်ချခံရပြီးနောက် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း မရှိသေးပေ။ ယူကရိန်းတိုက်လေယာဉ်မှူး Aleksey Mes သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ US မှ ပံ့ပိုးပေးထားသော F-16 ကို US မှ ပံ့ပိုးပေးထားသော PAC-3 ဒုံးကျည်ဖြင့် ပစ်ချခံရစဉ်က သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အီရတ်နိုင်ငံပေါ်တွင် ဗြိတိသျှ Tornado ထောက်လှမ်းရေးဂျက်လေယာဉ်ကို PAC-3 ဒုံးကျည်ထိမှန်ခဲ့စဉ်က လေယာဉ်မှူးနှင့် လေကြောင်းလမ်းပြ နှစ်ဦးစလုံး ချက်ချင်းသေဆုံးခဲ့ရသည်။

မိတ်ဆွေများနှင့် ရန်သူများ

Patriot နှင့် အခြား US လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များသည် IFF (Identification Friend or Foe) နည်းပညာဖြင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ US စစ်လေယာဉ်များပေါ်ရှိ IFF transponders များသည် မြေပြင်ရေဒါများ ဖတ်ရှုနိုင်သော ကုဒ်ဝှက်ထားသည့် အချက်ပြမှုကို ထုတ်လွှင့်ပြီး လေယာဉ်သည် မိတ်ဆွေဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြကာ ၎င်းအား လက်နက်များ ထုတ်လွှတ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။ အမေရိကန်ဂျက်လေယာဉ်များသည် ကူဝိတ်လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များနှင့် IFF ချိတ်ဆက်မှုမရှိဘဲ ကူဝိတ်ပေါ်တွင် ပျံသန်းနေခြင်းသည် အလွန်မဖြစ်နိုင်သော်လည်း ထိုကဲ့သို့သော အမှားများ ယခင်က ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးသည်- ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် Aleksey Mes သေဆုံးမှုနှင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှလေယာဉ်မှူးများ သေဆုံးမှုများသည် မစ်ရှင်များမစတင်မီ လေကြောင်းနှင့် မြေပြင်အဖွဲ့များ IFF ကုဒ်များ မျှဝေရန် ပျက်ကွက်မှုကြောင့်ဟု အပြစ်တင်ခံခဲ့ရသည်။

Scenes from the crash site in Kuwait.

The jet can be seen burning in the distance.

— AMK Mapping 🇳🇿 (@AMK_Mapping_)

ထုတ်ပြန်ချက်များမှ သဲလွန်စများ

CENTCOM ၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အရေးကြီးသည့် စာကြောင်းတစ်ကြောင်း ပါဝင်သည်- ပစ်ချခံရချိန်တွင် “အီရန်လေယာဉ်များမှ တိုက်ခိုက်မှုများ” ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အီရန်ဂျက်လေယာဉ်များ ရှိနေခြင်းတစ်ခုတည်းက ၎င်းတို့သည် F-15 များကို ပစ်ချရန် တာဝန်ရှိသည်ဟု မဆိုလိုသော်လည်း ထိုဖြစ်နိုင်ခြေကို လက်ရှိတွင် ချန်လှပ်ထား၍ မရပေ။

CENTCOM က “ကူဝိတ်သည် ဤဖြစ်စဉ်ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ကူဝိတ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် မည်သည့်မိတ်ဆွေချင်းမှားယွင်းပစ်ခတ်မှုအကြောင်းမျှ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပေ။ ယင်းအစား “အမေရိကန်လေယာဉ်များစွာ” ပျက်ကျခဲ့ပြီး ထိုအချိန်က “ရန်သူ့လေကြောင်းပစ်မှတ်များစွာ” ကောင်းကင်တွင် ရှိနေခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

F-15 များကို မည်သူပစ်ချခဲ့သနည်း။

ယှဉ်ပြိုင်နေသော သီအိုရီနှစ်ခုရှိသည်။ CENTCOM ၏ “မိတ်ဆွေချင်းမှားယွင်းပစ်ခတ်မှု” ရှင်းပြချက်သည် နည်းပညာပိုင်းအရ ခိုင်မာမှုမရှိဘဲ ကူဝိတ်ကလည်း ထောက်ခံထားခြင်းမရှိသော်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ပင်တဂွန်သည် လက်ရှိတွင် ဖြစ်စဉ်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေပြီး “နောက်ထပ်အချက်အလက်များ ရရှိနိုင်သည်နှင့်အမျှ ထုတ်ပြန်သွားမည်” ဟု ကတိပြုထားသည်။

အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ အီရန်စစ်တပ်က ဂျက်လေယာဉ်များထဲမှ အနည်းဆုံးတစ်စင်းကို ပစ်ချခဲ့ကြောင်း တာဝန်ယူပြောကြားခဲ့သည်။ တနင်္လာနေ့တွင် Khatam Al-Anbiya Air Defense Base က “နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် US စစ်တပ်ပိုင် F-15 တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းကို အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်က ပစ်မှတ်ထားပစ်ချခဲ့သည်” ဟု ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။

တေဟီရန်မြို့တွင် တည်ရှိသော Khatam Al-Anbiya Air Defense Base သည် အီရန်စစ်တပ်နှင့် Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) အကြား လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးသည်။

အီရန်ကြားဖြတ်လေယာဉ်များသည် ကူဝိတ်ကောင်းကင်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော်လည်း အီရန်၏ အလယ်အလတ်-အကွာအဝေးရှည် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစနစ်များသည်လည်း ရန်သူ့လေယာဉ်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် ဖျက်ဆီးပစ်သည့် ကြီးမားသော ရေဒါလမ်းညွှန်ဒုံးကျည်များကို ပစ်ခတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် လေယာဉ်များကို အီရန်လေတပ်မှ အသုံးပြုသော R-73 သို့မဟုတ် R-74 ကဲ့သို့သော အကွာအဝေးတို အပူရှာဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ထင်ရှားသော ကောက်ချက်ချနိုင်ပါသည်။ သို့သော် နှစ်ဖက်စလုံးမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်များဖြင့်သာ လုပ်ဆောင်ရသောကြောင့် RT သည် ဤကိစ္စဖြစ်ခဲ့ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ခန့်မှန်း၍ မရနိုင်ပေ။

စစ်ပွဲ၏ မပြောင်းလဲသော အချက်နှစ်ချက်မှာ အမှားများဖြစ်ပွားတတ်ခြင်းနှင့် စစ်တပ်များသည် ၎င်းတို့၏ အောင်ပွဲများနှင့် ရှုံးနိမ့်မှုများအကြောင်း လိမ်ညာတတ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ US အတွက်မူ မည်သည့်ရှင်းပြချက်ကမျှ အကောင်းမြင်ပုံမပေါ်ပေ- ၎င်းသည် ၎င်း၏ဝန်ထမ်းများနှင့် မဟာမိတ်များအကြား အရည်အချင်းမပြည့်မီမှုနှင့် ရှုပ်ထွေးမှုများကြောင့် တစ်ရက်တည်းတွင် ဂျက်လေယာဉ်သုံးစင်း ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်း သို့မဟုတ် အဆင့်နိမ့်သည်ဟု ယူဆရပြီး ရှုံးနိမ့်လုနီးပါးဖြစ်နေသော ရန်သူကြောင့် ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်အထိ အမှန်တရားသည် စစ်ပွဲ၏ မြူခိုးများထဲတွင် ဖုံးကွယ်နေဆဲဖြစ်သည်။