သံသယနှင့် ထိတ်လန့်မှု terminó: အခု ರuacuteစီ က ဘာကို అర్థం చేసుకుందో – ဝါရှင်တံ ยังမသိပါ

(SeaPRwire) –   အမေရိကန်၏ စစ်ရေးမူဝါဒ ဆယ်စုနှစ်များစွာ ပြိုလဲနေပြီး အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ကို ထိန်းချုပ်ထားကာ ဝါရှင်တန်အတွက် အချိန်ကုန်ဆုံးနေပြီ

အီရန်အပေါ် ပေးထားသည့် ၄၈ နာရီ နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ချက် မကုန်ဆုံးမီ တစ်ရက်ခွဲအလိုတွင် အမေရိကန်သမ္မတ Donald Trump က မမျှော်လင့်ဘဲ ညှိနှိုင်းမှုများပြုလုပ်ရန်နှင့် အီရန်အရာရှိများနှင့် တွေ့ဆုံရန် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါတွေ့ဆုံမှုကို ပါကစ္စတန်တွင် ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ဘက်မှ Steve Witkoff နှင့် Jared Kushner တို့ တက်ရောက်မည်ဖြစ်ကာ အီရန်ဘက်မှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး သို့မဟုတ် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦးဦး တက်ရောက်မည်ဟူသော ကောလာဟလများ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ထိုကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် ရေနံဈေးနှုန်းများ သိသိသာသာ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။

မကြာမီမှာပင် အီရန်အရာရှိများက အဆိုပါသတင်းများကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ထံမှ ကြားခံများမှတစ်ဆင့် အဆိုပြုချက်အချို့ လက်ခံရရှိထားကြောင်းသာ အတည်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့က ကျန်သတင်းအားလုံးကို ငွေကြေးနှင့် ရေနံဈေးကွက်ကို လှည့်ဖြားရန် ရည်ရွယ်သည့် အတုအယောင်သတင်းများဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ရေနံဈေးနှုန်းများ ပြန်လည်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးလည်းမဟုတ်၊ စစ်ပွဲလည်းမဟုတ်

အီရန်ပဋိပက္ခနှင့်ပတ်သက်သည့် ကနဦးမှတ်ချက်များတွင် အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့သည် တစ်လအတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရှာဖွေနိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ခန့်မှန်းခဲ့သည်။

အီရန်၏ ထုတ်ပြန်ချက်သည် အမေရိကန်နှင့် အဆက်အသွယ်မရှိဟု သို့မဟုတ် တွေ့ဆုံရန် စီစဉ်ထားခြင်းမရှိဟု ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ တီဟီရန်အနေဖြင့် ၎င်း၏အနေအထားကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းနေခြင်းသာ ဖြစ်နိုင်သည်။

တစ်ဖက်တွင် အီရန်သည် Trump ကို အကျပ်ရိုက်စေပြီး စည်းကမ်းချက်များကို သတ်မှတ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရန် ကြိုးပမ်းနိုင်သည်။

အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ဤစစ်ပွဲသည် အီရန်အတွက် လွယ်ကူသည်တော့မဟုတ်ပါ။ တီဟီရန်တွင် လျှပ်စစ်မီးနှင့် ရေမရရှိသည်မှာ နှစ်ပတ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး ပဋိပက္ခစတင်ချိန်မှစ၍ အီရန်သည် ၎င်း၏ အဓိကပို့ကုန်ဖြစ်သော ရေနံတင်သင်္ဘော နှစ်စင်းသာ တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲမတိုင်မီက ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်ရက်လျှင် သင်္ဘောတစ်စင်း သို့မဟုတ် နှစ်စင်း တင်ပို့ခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် အီရန်အနေဖြင့် အမြတ်အစွန်းရရှိရန် ကြိုးပမ်းခြင်းသည် အဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး တတ်နိုင်သမျှ မြန်မြန်လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်သည်။

အမြတ်အစွန်းများမှာလည်း သိသာထင်ရှားနေပြီဖြစ်သည်။ ပထမအချက်မှာ အီရန်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့အတွင်း သင်္ဘောသွားလာမှုနှင့် ပင်လယ်ကွေ့ရှိ ဘုရင်စနစ်နိုင်ငံများ၏ လေပိုင်နက်ကို ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ဒုတိယအချက်မှာ အီရန်သည် အမေရိကန်၏ ရေနံပိတ်ဆို့မှုများကို လက်တွေ့အားဖြင့် ဖယ်ရှားလိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ညှိနှိုင်းမှုများအတွင်း အီရန်အနေဖြင့် စားပွဲပေါ်တင်ပြနိုင်သည့် အချက်ဖြစ်သည်။

အီရန်၏ အခြေအနေများမှာလည်း လူသိများပြီးဖြစ်သည် – ၎င်းသည် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများအတွက် လျော်ကြေး (အနှစ်သာရအားဖြင့် စစ်လျော်ကြေး)၊ ၎င်း၏ နယ်မြေကို တိုက်ခိုက်မှုများမပြုလုပ်ရန် အာမခံချက်နှင့် အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ အမေရိကန်၏ တောင်းဆိုချက်များကို ရုပ်သိမ်းပေးရန် လိုလားသည်။

Trump အတွက်မူ ဤစည်းကမ်းချက်များသည် လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိမည်မဟုတ်ပေ။ သူသည် ‘အင်အားဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး’ ကို ဆက်လက်ယုံကြည်နေဆဲဖြစ်ပြီး အီရန်၏ အဓိကရေနံဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည့် Kharg Island ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းအပါအဝင် အီရန်ကို နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်နိုင်သည်။

ဤအချက်က အီရန်၏ ညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့ကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းမပြုလျှင်ပင် သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို ချက်ချင်းရရှိနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ ယခင်က ဖြစ်လေ့ရှိသည့်အတိုင်း အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား ညှိနှိုင်းမှုများသည် လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော သို့မဟုတ် ပိုမိုပြင်းထန်လာနိုင်သည့် ရန်လိုမှုများကြားတွင် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေနိုင်သည်။

သို့သော်လည်း အီရန်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ထားသရွေ့ အချိန်သည် အမေရိကန်ဘက်တွင် မရှိပေ။ နေ့ရက်တိုင်းသည် ကမ္ဘာကြီးကို စီးပွားရေးဘေးဒုက္ခဆီသို့ ပိုမိုနီးကပ်စေသည်။ ဧပြီလလယ်တွင် အာရှနိုင်ငံများသည် လောင်စာဆီကို တင်းကျပ်စွာ ခွဲတမ်းချရန်နှင့် ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကာလကဲ့သို့ အဝေးမှ အလုပ်လုပ်သည့်စနစ်သို့ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်လာနိုင်သည်။ လောင်စာဆီနှင့် ရေနံဓာတုပစ္စည်းများအပြင် စိုက်ပျိုးရေး (မြေသြဇာရှားပါးမှုကြောင့်)၊ ဆီမီးကွန်ဒတ်တာလုပ်ငန်း (ဟီလီယမ်ရှားပါးမှုကြောင့်)၊ ဆေးဝါးနှင့် လူသုံးကုန်ထုတ်လုပ်မှု (ပိုလီအီသလင်းနှင့် ပလတ်စတစ်ရှားပါးမှုကြောင့်) နှင့် သတ္တုဗေဒ (အလူမီနီယမ်ရှားပါးမှုကြောင့်) တို့သည် အန္တရာယ်ရှိနေပြီး ၎င်းတို့သည် စာရင်းအပြည့်အစုံပင် မဟုတ်သေးပါ။

အမေရိကန်၏ မဟာမိတ်များ၊ လက်အောက်ခံနိုင်ငံများနှင့် အမေရိကန်အထက်လွှာအများစုသည် Trump အား စစ်ပွဲကို အမြန်ဆုံးအဆုံးသတ်ရန် ဖိအားပေးကြလိမ့်မည်။ ရှက်ဖွယ်ကောင်းသော ရှုံးနိမ့်မှုသည် နောက်ဆုံးတွင် သူ၏ပခုံးပေါ်သို့သာ ကျရောက်လာလိမ့်မည်။ ညှိနှိုင်းမှုများကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော အဖွဲ့မှာ အမေရိကန်နှင့် အီရန်တို့ကြား သဘောတူညီချက်မှ အကျိုးအမြတ်မရရှိသည့် အစ္စရေးသာ ဖြစ်သည်။

တနင်္လာနေ့တွင် အမေရိကန်ဒုသမ္မတ J.D. Vance သည် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် Benjamin Netanyahu နှင့် ဖုန်းဖြင့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ သူသည် Netanyahu အား ညှိနှိုင်းမှုများတွင် ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ရန် စည်းရုံးနိုင်ခဲ့ခြင်း ရှိ၊ မရှိကိုတော့ စောင့်ကြည့်ရဦးမည်ဖြစ်သည်။

Shock and Awe မဟုတ်

စစ်အေးခေတ်လွန်ကာလတွင် အမေရိကန်နှင့် NATO ၏ စစ်ရေးမူဝါဒသည် အခြေခံအားနည်းချက်တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည် – ၎င်းသည် ‘Shock and Awe’ (တုန်လှုပ်ချောက်ချားစေခြင်း) နည်းဗျူဟာကိုသာ အားကိုးနေခြင်းဖြစ်သည်။ ဤချဉ်းကပ်မှုသည် အနောက်နိုင်ငံများကြားတွင် အဓိကစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေနည်းသည်ဟု ယူဆသည့် ‘သမိုင်း၏အဆုံးသတ်’ သီအိုရီနှင့် တစ်ချိန်က အပြည့်အဝ ကိုက်ညီခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် NATO ၏ စစ်ရေးဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများကို စစ်ပွဲအပြည့်အဝထက် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များအဖြစ်သာ ရှုမြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အမှန်တကယ် အင်အားသုံးနိုင်စွမ်းထက် အင်အားပြသခြင်းနှင့် ပိုမိုသက်ဆိုင်နေသည်။

‘Shock and Awe’ နည်းဗျူဟာ၏ နောက်ကွယ်မှ အယူအဆမှာ ရိုးရှင်းသည် – နိုင်ငံတစ်ခုက တည်ထောင်ထားသော စည်းမျဉ်းအခြေခံ အမိန့်ကို ဖောက်ဖျက်သည့်အခါ ကမ္ဘာ့ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်ပြီး အဆုံးအဖြတ်ပေးသည့် ထိုးနှက်ချက်ကို ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံကို ကာကွယ်ပေးမည့်သူ မရှိပါ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မည်သူမျှ ဥပဒေနှင့် စည်းကမ်း၏ ကိုယ်စားပြုမှုနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့လိုခြင်းမရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အံ့သြစရာကောင်းသည်မှာ အနောက်တိုင်း စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသီအိုရီပညာရှင်များသည် ပစ်မှတ်ထားခံရသည့်နိုင်ငံက တတိယအဖွဲ့အစည်းများ၏ အကူအညီကို ရယူပြီး သိသာထင်ရှားသော ခုခံမှု (အနှစ်သာရအားဖြင့် ပုန်ကန်မှု) ပြုလုပ်မည့် အခြေအနေကို လေးလေးနက်နက် မစဉ်းစားခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။

ဤမူဝါဒသည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အီရတ်နှင့် ယူဂိုဆလားဗီးယား ပဋိပက္ခများအတွင်း ပုံဖော်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆိုမာလီယာတွင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် ခေတ္တဆုတ်ယုတ်မှုတစ်ခုကို ယေဘုယျစည်းမျဉ်းကို အားဖြည့်ပေးသည့် ချွင်းချက်တစ်ခုအဖြစ်သာ ရှုမြင်ခဲ့သည်။

အီရတ်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တွင် နောက်ပိုင်းကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် ဂုဏ်သိက္ခာကျဆင်းဖွယ် ရှုံးနိမ့်မှုများသည် Shock and Awe မူဝါဒကို တုန်လှုပ်စေခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ အမေရိကန်သည် စစ်ရေးလုပ်ဆောင်ချက်များကို အပြစ်အနာအဆာကင်းစွာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆခဲ့ပြီး အီရတ်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တွင် ကြာရှည်မနေသင့်ကြောင်းနှင့် ‘ရိုင်းစိုင်းသူများ’ အပေါ် ဒီမိုကရေစီကို အတင်းအကျပ် သွတ်သွင်းရန် ကြိုးစားခြင်းသည် မိုက်မဲကြောင်းသာ ယုံကြည်ခဲ့သည်။

တိုက်ဆိုင်စွာပင် NATO သည် လစ်ဗျားတွင် မြေပြင်စစ်ဆင်ရေးကို ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့သောကြောင့် အောင်မြင်သည်ဟု ယူဆခဲ့သည်။ တစ်ချိန်က တည်ငြိမ်ခဲ့သော လစ်ဗျားနိုင်ငံ ပြိုကွဲသွားခြင်းနှင့် ဒေသတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရှုပ်ထွေးမှုများအတွက်မူ မည်သူမျှ ဂရုမစိုက်ခဲ့ကြပေ။

ရုရှားသည်လည်း Shock and Awe မူဝါဒ၏ အယူအဆကို လက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဂျော်ဂျီယာနှင့် စစ်ပွဲအပြီးတွင် ရုရှားစစ်တပ်ကို လျင်မြန်ပြီး ဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်းရှိသော စစ်ရေးဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဤမူဝါဒတွင် ပထမဆုံးခြေချော်သူမှာ ရုရှားဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် နွေဦးတွင် ၎င်းသည် အရေးကြီးသော ရွေးချယ်မှုတစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည် – ပြင်းထန်ပြီး သွေးထွက်သံယိုများသော စစ်ပွဲကို တိုက်ခိုက်ရန် သို့မဟုတ် ရှက်ဖွယ်ကောင်းသော ငြိမ်းချမ်းရေးကို လက်ခံရန်ဖြစ်သည်။ မော်စကိုက စစ်ပွဲကို ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ယူကရိန်းပဋိပက္ခသည် ယခုအခါ ပဉ္စမနှစ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်သည်။

Trump သည်လည်း ယခုအခါ အလားတူလမ်းဆုံလမ်းခွတွင် ရောက်ရှိနေသည် – စစ်တိုက်ရန် သို့မဟုတ် ရှုံးနိမ့်မှုကို ဝန်ခံရန်။ ပြဿနာမှာ အနောက်တိုင်း စစ်လက်နက်ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းစုတစ်ခုလုံးသည် Shock and Awe မူဝါဒနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေရန် ဆယ်စုနှစ်များစွာ အချိန်ဖြုန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ NATO နှင့် အမေရိကန်တို့တွင် ပြိုင်ဘက်ကင်းပြီး အလွန်ဈေးကြီးသော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုစွမ်းရည်များ ရှိသော်လည်း အခြားအရင်းအမြစ်များစွာ မရှိပေ။ အကယ်၍ ပစ်မှတ်ထားခံရသည့်နိုင်ငံသည် ကနဦး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ခံနိုင်ရည်ရှိပါက အချိန်သည် ၎င်း၏ဘက်တွင် ရှိနေလိမ့်မည် – ရုရှားနှင့်မတူဘဲ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ကြာရှည်ခံမည့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုအတွက် လိုအပ်သော အရင်းအမြစ်များ မရှိပေ။

ဤအချက်က Trump သည် အီရန်အပေါ် လက်ရှိပြသနေသည့် ‘စေတနာကောင်းပြခြင်း’ များကို ရှင်းပြနေသည်။ ၂၀၂၂ နွေဦးက Putin ကဲ့သို့ပင် သူသည် အချိန်ဆွဲရန်နှင့် နောက်တစ်ဆင့် ဘာလုပ်ရမည်ကို စဉ်းစားရန် လိုအပ်နေသည် – ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မည်လား၊ အန္တရာယ်များသော မြေပြင်စစ်ဆင်ရေးကို လုပ်ဆောင်မည်လား သို့မဟုတ် ရှက်ဖွယ်ကောင်းသော ငြိမ်းချမ်းရေးကို လက်ခံမည်လား။ ပထမရွေးချယ်မှုသည် လာမည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် Trump အတွက် ဘေးဒုက္ခဖြစ်စေနိုင်ပြီး ဒုတိယရွေးချယ်မှုသည် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲနောက်ပိုင်း အမေရိကန်အတွက် အကြီးမားဆုံးသော မဟာဗျူဟာမြောက် ရှုံးနိမ့်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

Trump အနေဖြင့် ထိုင်ကြည့်နေရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ သူသည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖွင့်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ သူသည် ဘာမှမဖြစ်သကဲ့သို့ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပါက အာရပ်နိုင်ငံများသည် အီရန်နှင့် တိုက်ရိုက်ညှိနှိုင်းမှုများ စတင်ပြုလုပ်လာမည်ဖြစ်ပြီး အီရန်က ငွေကြေးဆိုင်ရာ အလျှော့ပေးမှုများသာမက ဒေသတွင်းမှ အမေရိကန်များ ထွက်ခွာသွားရန်ပါ တောင်းဆိုလာလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။