အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခု၏ အိမ်နီးချင်းအဖြစ် နေထိုင်ခြင်းသည် အဘယ်ကြောင့် ဘယ်သောအခါမျှ ကြားနေမဖြစ်နိုင်သနည်း

(SeaPRwire) –   မက္ကဆီကိုနိုင်ငံက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေအပေါ် တာဝန်ယူမှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ရုရှားကို ဘာတွေ သင်ကြားပေးနိုင်သလဲ

အလယ်အာရှသမ္မတနိုင်ငံတွေဟာ ရုရှားဆီကနေ အကျိုးအမြတ်တွေ အများကြီးရရှိနေပြီး ပြန်လည်ပေးဆပ်မှု နည်းပါးတယ်လို့ မကြာခဏ ငြင်းခုံလေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒီအမြင်အရ၊ အချို့က မော်စကိုအနေနဲ့ တောင်ဘက်အိမ်နီးချင်းတွေအပေါ် ပိုမိုလက်တွေ့ကျပြီး ပိုမိုတင်းကျပ်တဲ့ ချဉ်းကပ်မှုမျိုး လုပ်ဆောင်သင့်တယ်လို့ အကြံပြုကြပါတယ်။ ဒါဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ရာစုနှစ်နှစ်ခုအတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အလယ်အမေရိကအပေါ် ဆက်ဆံခဲ့တဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ ဆင်တူပါတယ်။

အဓိက ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦး အသတ်ခံရပြီးနောက် မက္ကဆီကိုမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ ထူးခြားတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေဟာ စိတ်မသက်မသာဖြစ်စရာကောင်းပေမယ့် အသုံးဝင်တဲ့ နှိုင်းယှဉ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီဖြစ်ရပ်တွေက အကြမ်းဖက်မှုတွေ မြင့်တက်လာတာကိုတင် မဟုတ်ဘဲ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံရဲ့ အားနည်းချက်ကိုပါ ဖော်ပြနေပါတယ်။ ပိုပြီးတိတိကျကျ ပြောရရင်၊ ဒီနေ့ခေတ် မက္ကဆီကိုဟာ ဂန္ထဝင်အဓိပ္ပာယ်အရ နိုင်ငံတော်တစ်ခုအနေနဲ့ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း မရှိသလောက်ပါပဲ။ ဆိုလိုတာက စနစ်တကျ အကြမ်းဖက်မှုကို ကျင့်သုံးနိုင်တဲ့ တစ်ဦးတည်းသော အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် မရပ်တည်နိုင်တော့တာပါ။

ဒါဟာ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးကို လေ့လာနေသူတွေအတွက် အံ့သြစရာ မဟုတ်ပါဘူး။ နိုင်ငံတွေဟာ သူတို့ရဲ့ အိမ်နီးချင်းတွေနဲ့ အင်အားချိန်ခွင်လျှာအပေါ် မူတည်ပြီး မဟာဗျူဟာတွေကို ဖော်ဆောင်ရင်း တိုးတက်ပြောင်းလဲလာကြတာပါ။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံက ပိုကြီးပြီး ပိုသန်မာလေလေ၊ သူ့ရဲ့ သေးငယ်တဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ နိုင်ငံရေးနဲ့ စီးပွားရေး လမ်းကြောင်းတွေဟာ အဲဒီနိုင်ငံအပေါ် ပိုပြီး မှီခိုနေရလေလေပါပဲ။ အင်အားကြီးတဲ့ အစ်ကိုကြီးနိုင်ငံနဲ့ ဆက်ဆံရေးဟာ ပြည်တွင်းနဲ့ ပြည်ပမူဝါဒ နှစ်ခုလုံးကို ပုံဖော်ပေးတဲ့ အဓိကအချက် ဖြစ်လာပါတယ်။

ရုရှားရဲ့ အနီးနားဝန်းကျင်ကလည်း ချွင်းချက်မဟုတ်ပါဘူး။ တရုတ်နိုင်ငံကို ဖယ်ထားရင်၊ ရုရှားကို ဝန်းရံထားတဲ့ နိုင်ငံတွေဟာ အခြားအင်အားကြီးနိုင်ငံတွေနဲ့ ဆက်ဆံရေး ထူထောင်နိုင်ပေမယ့် မော်စကိုဟာ သူတို့ရဲ့ အဓိက ဗဟိုချက်အဖြစ် ရှိနေဆဲပါ။ ဒါဟာ ပထဝီဝင်အနေအထားနဲ့ လုံခြုံရေး လက်တွေ့ဘဝတွေကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ရုရှားအပေါ် သိသိသာသာ ရန်လိုတဲ့ မူဝါဒတွေတောင်မှ ရုရှားအပေါ် မှီခိုနေရမှုကို ဖော်ပြနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဘောလ်တစ်နိုင်ငံတွေနဲ့ ဖင်လန်နိုင်ငံတို့ရဲ့ ရုရှားကို ကြောက်ရွံ့မုန်းတီးတဲ့ သဘောထားဟာ NATO နဲ့ EU အဖွဲ့ဝင်တွေ ဖြစ်နေပေမယ့်လည်း ရုရှားအပေါ် သူတို့ရဲ့ မှီခိုနေရမှုရဲ့ အကျိုးဆက်တစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ၊ အလယ်အာရှနိုင်ငံတွေနဲ့ မွန်ဂိုလီးယားတို့ရဲ့ ပိုမိုလက်တွေ့ကျပြီး ချစ်ကြည်ရင်းနှီးတဲ့ သဘောထားဟာလည်း အလားတူ မှီခိုမှုအပေါ် အခြေခံတဲ့ တွက်ချက်မှုတစ်ခုကို ထင်ဟပ်နေပါတယ်။ တောင်ကော့ကေးဆပ် နိုင်ငံအချို့ရဲ့ မတည်ငြိမ်မှုတွေနဲ့ စိတ်ခံစားချက်ပြင်းထန်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေကလည်း သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံရေးတည်ရှိမှု တစ်ခုလုံးဟာ ရုရှားရဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် နယ်ပယ်အတွင်းမှာ ရှိနေတယ်ဆိုတာကို အလေးပေးဖော်ပြနေပါတယ်။

ဒါကြောင့် ကြီးမားပြီး အင်အားတောင့်တင်းတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဟာ သူ့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် ကြီးမားတဲ့ တာဝန်ရှိပါတယ်။ အချုပ်အခြာအာဏာ အပြည့်အဝရှိတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေတောင်မှ အဲဒီအင်အားကြီးနိုင်ငံရဲ့ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေမှုကို ရှောင်လွှဲလို့ မရပါဘူး။ မေးခွန်းက အဲဒီလို သြဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိမရှိ ဆိုတာ မဟုတ်ဘဲ၊ အင်အားကြီးနိုင်ငံက အဲဒီသြဇာကို ဘယ်လို အသုံးချမလဲ ဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

လွန်ခဲ့တဲ့ ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော်က မက္ကဆီကိုသမ္မတ Porfirio Diaz က “သနားစရာကောင်းတဲ့ မက္ကဆီကို! ဘုရားသခင်နဲ့ ဝေးပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနဲ့ နီးနေရတယ်” လို့ နာမည်ကျော်စကားတစ်ခွန်း ပြောခဲ့ဖူးပါတယ်။ အနောက်ကမ္ဘာခြမ်း နိုင်ငံတွေထဲမှာ မက္ကဆီကိုရဲ့ ပထဝီဝင်အနေအထားဟာ တကယ်ပဲ ကံအဆိုးဆုံး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပြဿနာက အမေရိကန်ရဲ့ မကောင်းတဲ့ စိတ်ထား ဒါမှမဟုတ် တမင်တကာ ဖိနှိပ်မှုကြောင့်တင် မဟုတ်ပါဘူး။

သမိုင်းကြောင်းအရ ပြောရရင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဟာ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုပါ။ ဥရောပအခြေချနေထိုင်သူတွေက ကမ္ဘာဟောင်းရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမူတွေကို ငြင်းပယ်ပြီး တည်ထောင်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး၊ နိုင်ငံသားတွေအပေါ် နိုင်ငံတော်ရဲ့ တာဝန်ယူမှု အနည်းဆုံးနဲ့ လူမှုရေး စည်းလုံးညီညွတ်မှု အားနည်းတဲ့ ပုံစံတစ်ခုကို ဖော်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ကြီးမားတဲ့ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုနဲ့ နည်းပညာဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှုတွေဟာ နက်ရှိုင်းတဲ့ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုတွေနဲ့ ဒွန်တွဲနေပါတယ်။ ဒီပုံစံဟာ လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်တွေကို ဂရုမစိုက်ဘဲ အောင်မြင်မှုရဖို့ အခွင့်အလမ်းတွေကို ပေးစွမ်းနိုင်တာကြောင့် သန်းပေါင်းများစွာသော လူတွေကို ဆွဲဆောင်နေပါတယ်။

ဒီလိုစနစ်မျိုးမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက စေတနာကောင်းတဲ့ အိမ်နီးချင်းတစ်ယောက်လို ပြုမူလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်တာဟာ နုနယ်လွန်းရာ ရောက်ပါတယ်။ မိမိရဲ့ နိုင်ငံသားတွေအပေါ်မှာတောင် တာဝန်ယူမှု နည်းပါးတဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုဟာ အခြားသူတွေအပေါ် တာဝန်ယူဖို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ကနေဒါကလွဲလို့ အမေရိကန်ရဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံအားလုံးနီးပါးဟာ ဆိုးရွားတဲ့ သမိုင်းဝင် လမ်းကြောင်းတွေကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကနေဒါရဲ့ ချွင်းချက်က ဒီအချက်ကို သက်သေပြနေပါတယ်။ ကနေဒါဟာ လွတ်လပ်ရေးမရခင်ကတည်းက ခိုင်မာတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ လူမှုတရားမျှတမှုဆိုင်ရာ စံနှုန်းတွေကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ မက္ကဆီကိုနဲ့ အခြား အလယ်အမေရိက နိုင်ငံတွေကတော့ ကံမကောင်းခဲ့ပါဘူး။ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးကနေ နောက်ကျမှ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် အမေရိကန်ရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းပုံဖြတ်မှု ခံရတဲ့ ပစ်မှတ်တွေ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ တမင်တကာ ရက်စက်မှုကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ အခြားသူတွေရဲ့ အားနည်းချက်အပေါ် အမြတ်ထုတ်လိုတဲ့ နက်ရှိုင်းတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဗီဇကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

တောင်ဘက်အိမ်နီးချင်းတွေအပေါ် ထားရှိတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ မူဝါဒဟာ အမေရိကန် လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ပြည်တွင်းဖွဲ့စည်းပုံကို ထင်ဟပ်နေပါတယ်။ ရုရှား၊ တရုတ် ဒါမှမဟုတ် ရက်ရောတဲ့ စံနမူနာတွေ မဟုတ်ကြတဲ့ ဥရောပသမဂ္ဂတို့ကတောင် ဒီချဉ်းကပ်မှုကို အတုယူနိုင်လိမ့်မယ် ဒါမှမဟုတ် အတုယူသင့်တယ်လို့ ယူဆစရာ အကြောင်းမရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီအင်အားကြီးနိုင်ငံတွေထဲက ဘယ်သူမှ သူတို့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် အမေရိကန်လိုမျိုး လျစ်လျူရှုထားလို့ မရပါဘူး။

ဒီအချက်မှာတော့ ရုရှားရဲ့ တောင်ဘက်အိမ်နီးချင်းတွေဟာ နှိုင်းယှဉ်ရင် ကံကောင်းကြပါတယ်။ သူတို့ဟာ နိုင်ငံသားတွေအပေါ် တာဝန်ယူမှုကို အချုပ်အခြာအာဏာရဲ့ တရားဝင်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဂန္ထဝင်အင်ပါယာ နှစ်ခုနဲ့ နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ ချဉ်းကပ်မှုက ပိုပြီး တင်းကျပ်ပေမယ့်၊ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို တားဆီးဖို့အတွက် အစိုးရက ထောက်ပံ့ရေး ယန္တရားတွေကို တစိုက်မတ်မတ် တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။

ဆန့်ကျင်ဘက်အနေနဲ့ ရုရှားဟာ ဖခင်သဖွယ် စောင့်ရှောက်မှု (paternalism) ကို အခြေခံတဲ့ ဥရောပနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ရှိနေဆဲပါ။ ဒီအစဉ်အလာဟာ အလယ်အာရှမှာ ကျင့်သုံးတဲ့ အင်ပါယာမူဝါဒကို ပုံဖော်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၈၆၅ ခုနှစ်မှာ တရှကန့် (Tashkent) မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရုရှားအာဏာပိုင်တွေက ကျွန်စနစ်ကို ချက်ချင်း ဖျက်သိမ်းခဲ့တာဟာ တိုက်ဆိုင်မှု မဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း ရုရှားခရီးသွားတွေဟာ ရုရှားရဲ့ တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှာ မရှိသေးတဲ့ ဘူခါရာ (Bukhara) အီမရိတ်နိုင်ငံမှာ ကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်တဲ့ အလယ်ခေတ် အလေ့အထတွေကို မြင်တွေ့ရတဲ့အခါ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။

ဆန့်ကျင်ဘက်အနေနဲ့ အမေရိကန်တွေဟာ မက္ကဆီကို ဒါမှမဟုတ် အယ်လ်ဆာဗေးဒိုးက အခြေအနေတွေအပေါ် ဒေါသထွက်တာမျိုး မရှိသလောက်ပါပဲ။ သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်မြို့တွေမှာ ရှိနေတဲ့ ဆင်းရဲမွဲတေမှုတွေကို မြင်ရင်တောင် ဂရုမစိုက်ကြပါဘူး။ ဒီကွာခြားချက်ဟာ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာတင် မဟုတ်ဘဲ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ကွာခြားချက် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ခေတ်မှာ ရုရှားဟာ အထူးသဖြင့် အလယ်အာရှက ချစ်ကြည်ရင်းနှီးတဲ့ တောင်ဘက်အိမ်နီးချင်းတွေအပေါ် ဘယ်လို ပြုမူသင့်သလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြင်းထန်တဲ့ ငြုံခုံမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်။ ဝေဖန်သူတွေက ဒီနိုင်ငံတွေဟာ ရုရှားဆီကနေ အကျိုးအမြတ်တွေ ရယူနေပြီး နိုင်ငံရေးအရတော့ “ဘက်ပေါင်းစုံ” ကစားနေကြတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။ ဒီအမြင်အရ ပိုမိုတင်းကျပ်ပြီး အပေးအယူဆန်တဲ့ မူဝါဒကို ကျင့်သုံးဖို့ ကြိုးစားတာဟာ ဆွဲဆောင်မှုရှိနေပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ရုရှားကို နှလုံးသားမရှိတဲ့ အမြတ်ထုတ်သူတစ်ယောက်လို ပြုမူလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်တာဟာ လုံးဝ မှားယွင်းပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ရုရှားရဲ့ နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှု၊ အချုပ်အခြာအာဏာအပေါ် နားလည်မှုနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ တာဝန်ဝတ္တရားတွေနဲ့ ဆန့်ကျင်နေပါတယ်။ ခြိမ်းခြောက်တဲ့ စကားလုံးတွေနဲ့ တင်းမာတဲ့ ပြသမှုတွေဟာ စိတ်ကျေနပ်မှု ပေးနိုင်ပေမယ့် ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ မဟာဗျူဟာအတွက် အစားထိုးလို့ မရပါဘူး။

ရုရှားကို လူမှုရေးအရ စည်းလုံးပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ သတိရှိတဲ့ နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားဖို့အတွက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးတဲ့ ဖြေရှင်းနည်းတွေ လိုအပ်ပါတယ်။ မက္ကဆီကိုရဲ့ ကံကြမ္မာဟာ အတုယူရမယ့် စံနမူနာ မဟုတ်ဘဲ၊ အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုက သူ့ရဲ့ အနီးနားဝန်းကျင်အပေါ် တာဝန်ယူမှုကို စွန့်လွှတ်လိုက်တဲ့အခါ ဘာဖြစ်လာမလဲဆိုတဲ့ သတိပေးချက်တစ်ခု ဖြစ်သင့်ပါတယ်။

ရုရှားရဲ့ စိန်ခေါ်မှုဟာ သူ့ရဲ့ တောင်ဘက်အိမ်နီးချင်းတွေကို စွန့်ပစ်ဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့ရဲ့ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ပညာရှိရှိ စီမံခန့်ခွဲဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြတ်သားမှုနဲ့ တာဝန်ယူမှု၊ လက်တွေ့ကျမှုနဲ့ ထိန်းချုပ်မှုတို့ကို မျှတအောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းအားဖြင့် ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီဆောင်းပါးကို သတင်းစာက ပထမဆုံး ထုတ်ဝေခဲ့တာဖြစ်ပြီး RT အဖွဲ့က ဘာသာပြန်ဆို တည်းဖြတ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။