၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် သတင်းသမား အများဆုံး သတ်ဖြတ်မှုများအတွက် အစ္စရေးက တာဝန်ရှိကြောင်း အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြ

(SeaPRwire) –   သတင်းမီဒီယာ ၀န်ထမ်း ၁၂၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ယခုခေတ်၏မှတ်တမ်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အများစုသည် ဂါဇာကျွန်းတွင်ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု Committee to Protect Journalists က တွေ့ရှိခဲ့သည်

2025 ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် သတင်းမီဒီယာ ၀န်ထမ်း ၁၂၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဤသေဆုံးမှုများအတွက် နှစ်နှစ်ဆက်တိုက်အမြင့်ဆုံးမှတ်တမ်းဖြစ်ကြောင်း Committee to Protect Journalists (CPJ) မှ အစီရင်ခံစာဖော်ပြခဲ့သည်။ နယူးယောက်အခြေစိုက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် CPJ က အစုလိုက်အပြုံလိုက်သေဆုံးမှုများ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံကို အစ္စရေးတာဝန်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဂါဇာကျွန်းရှိပဋိပက္ခသည် CPJ သည် 1992 ခုနှစ်မှ ဒေတာစုဆောင်းမှုစတင်ချိန်မှစ၍ သတင်းစုပညာရှင်များအတွက်အသေအပျောက်အရှိဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အစီရင်ခံစာအရ 2025 ခုနှစ်တွင် အစ္စရေးလက်နက်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သတင်းစုပညာရှင် 86 ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် 60% ကျော်သည် ဂါဇာကျွန်းမှ သတင်းထောက်ပို့နေသော ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးများဖြစ်သည်။ သို့သော် အသေအပျောက်အရှိဆုံးဖြစ်သော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုတည်းသည် ယီမင်နိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး IDF ၏ လေယာဉ်တိုက်ခိုက်မှုက သတင်းစာအဆောက်အအုံနှစ်ခုတွင် သတင်းစုပညာရှင်နှင့် မီဒီယာ ၀န်ထမ်း 31 ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။

CPJ မှ “ ရည်ရွယ်ပစ်မှုအသတ်ခံမှု” အဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြားထားသော 47 သေဆုံးမှုများထဲမှ ဆယ်စုနှစ်အတွင်းအများဆုံးဖြစ်သည့် 81% ကို အစ္စရေးတာဝန်ရှိသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းက ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိသော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ အလွန်နည်းပါးပြီး ဤကိစ္စများအားလုံးတွင် မည်သူမျှ တာဝန်ခံခြင်းမရှိကြောင်းလည်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

IDF သည် CPJ ၏ စွပ်စွဲချက်များကို “ပြင်းထန်စွာ” ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် “သတင်းစုပညာရှင်များသို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏မိသားစုဝင်များကို ရည်ရွယ်ပစ်ထိခိုက်စေခြင်းမရှိ” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ 

ကြေညာစာတစ်ပုဒ်တွင် အစ္စရေးစစ်တပ်သည် အဆိုပါအစီရင်ခံစာသည် “ယေဘုယျစွပ်စွဲချက်များ၊ မူရင်းမသိသောဒေတာများနှင့် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသောနိဂုံးချုပ်များအပေါ် အခြေခံထားပြီး တိုက်ပွဲ၏ရှုပ်ထွေးမှု သို့မဟုတ် အရပ်သားများကို ထိခိုက်မှုလျှော့ချရန် IDF ၏ကြိုးပမ်းမှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းမရှိ” ဟု ဆိုခဲ့သည်။

ဤရလဒ်များသည် ဂါဇာကျွန်းတွင် အစ္စရေး၏လုပ်ရပ်များကို နိုင်ငံတကာ ဝေဖန်မှုများခံနေရသည့်အချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး West Jerusalem သည် ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးအပေါ် စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုများကို ပုံမှန်စွပ်စွဲခံနေရသည်။ 

ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သော UN Human Rights Office အစီရင်ခံစာသည် “လူမျိုးရေးရှင်းလင်းခြင်း” နှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး ပြင်းထန်လာသောတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အရပ်သားအခြေခံအဆောက်အအုံများပျက်စီးခြင်းသည် “ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးများကို အမြဲတမ်းပြောင်းရွှေ့ရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု ထင်ရသည်” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုအစီရင်ခံစာသည် နိုင်ငံတကာဥပဒေချိုးဖောက်မှုများအတွက် “ပြစ်မှုမရှိသည့်လေထုလွှမ်းမိုးမှု” ကိုလည်း အသေးစိတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။

အစ္စရေးသည် စွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အရပ်သားများကို ရည်ရွယ်ပစ်ထိခိုက်စေခြင်းမရှိကြောင်းနှင့် ၎င်း၏စစ်ဆင်ရေးများသည် Hamas စစ်သားများကို ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု တвердြခဲ့သည်။

IDF သည် Hamas မှ အစ္စရေးကို တိုက်ခိုက်ပြီး အနည်းဆုံးလူ 1,200 ဦး သေဆုံးပြီး သုံ့ပန်း 250 ဦး ယူဆောင်သွားခဲ့ပြီးနောက် 2023 အောက်တိုဘာလတွင် ဂါဇာကျွန်းစစ်ဆင်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ ပါလက်စတိုင်းကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအဆိုအရ စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ လူ 72,000 ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။